Den «hemmelege» arenaen - Solstrand sin fjellhall

Fredag er det «viking-konsert» her. Kva er historia bak denne eigedomen Solstrand måtte kjøpa tilbake frå Staten?

– Det er godt å ha ein slik arena, seier Børrea Schau-Larsen om bunkersen frå 1954, som ho kjøpte tilbake i 1996. (Foto: Kjetil Vasby Bruarøy)
Kjetil Vasby Bruarøy
Kjetil Vasby Bruarøytirsdag 22. mai 2018 10:41

Bildeserie:

Det er fleire år sidan sist det var eit ope arrangement i hallen. (Foto: KVB)
Det er lett å køyra ned Solstrandvegen utan å legga merke til denne trappa. (Foto: KVB)
Børrea liker å ta gjestane inn det som er nødutgangen. (Foto: KVB)
Rådet Solstrand fekk: Ikkje puss opp denne hallen! (Foto: KVB)
Inne i fjellet er det lyst og fint. (Foto: KVB)
Fjellhallen har plass til 100 gjestar. (Foto: KVB)
Duka for magi: Fredag er det norrøn konsert i hallen. (Foto: KVB)
Den andre inngangen er under Solstrandvegen, ned mot sjøen. (Foto: KVB)
Det er fleire år sidan sist det var eit ope arrangement i hallen. (Foto: KVB)
Det er lett å køyra ned Solstrandvegen utan å legga merke til denne trappa. (Foto: KVB)
1 av 8
Det er lett å køyra ned Solstrandvegen utan å legga merke til denne trappa. (Foto: KVB)
Børrea liker å ta gjestane inn det som er nødutgangen. (Foto: KVB)
Rådet Solstrand fekk: Ikkje puss opp denne hallen! (Foto: KVB)
Inne i fjellet er det lyst og fint. (Foto: KVB)
Fjellhallen har plass til 100 gjestar. (Foto: KVB)
Duka for magi: Fredag er det norrøn konsert i hallen. (Foto: KVB)
Den andre inngangen er under Solstrandvegen, ned mot sjøen. (Foto: KVB)
Det er fleire år sidan sist det var eit ope arrangement i hallen. (Foto: KVB)

Solstrand Hotel & Bad, bygd av Noregs første statsminister, Christian Michelsen, i 1896, overtatt av Ludwig Larsen og Marie Schau i 1929, måtte etter andre verdskrig gje frå seg ein del av eigedomen.

Ein del av fjellet til venstre for, og under, vegen ned mot Solstrand blei ekspropriert. Televerket bygde ein stasjon i fjellet for kryptert kommunikasjon med blant anna Oslo, Danmark, Sverige, England og Nato.

• Les òg: No startar Festspillene i Bergen - og Os

Var ikkje i tvil

På 90-talet kvitta Statsbygg seg med fleire eigedomar, bygg og anlegg som ikkje lenger var i bruk. Fjellhallen ved Solstrand var éin av dei. Det same var ein kjellar under hotelltilbygget frå 1964, der utstyr for telegrafi, radio og kryptering var installert.

– Vi kjøpte tilbake desse delane av eigedomen vår i 1996. Det kosta, men vi var aldri i tvil, seier Børrea Schau-Larsen.

– Du lurte aldri på om dette var noko du hadde bruk for?

– Nei. Vi lurte ikkje på OM vi kunne bruka det, men KVA vi kunne bruka det til.

Kunsthøgskolen: – Ikkje puss opp!

I tida rundt tilbakekjøpet av eigedomane var Kunsthøgskolen i Bergen blant gjestane på Solstrand.

– Eg spurde dei om råd - kva skal vi gjera med denne fjellhallen?

– «Ingenting», var svaret eg fekk etter at dei hadde vore på synfaring. Det var nok eit godt råd.

Nokre nye lys og nytt ventilasjonsanlegg er einaste oppgradering. Børrea ser seg om i fjellhallen med eit nøgd smil.

– Eg er framleis overraska og glad for at Staten tok seg råd til å forma den så fin, sjølv om det var inne i fjellet, og i ei tid der det var lite pengar i omlaup.

For dei sjeldne opplevingane

Fjellhallen har to inngangar, éin i skråinga over Solstrandvegen, omtrent vis a vis internatet, éin på nedsida av vegen. Etter inngang oppe går du ned ei lang og bratt steintrapp. Den er godkjent etter at Solstrand installerte rekkverk på begge sider.

Nede i anlegget er ein kort gang, dør til toalett og eit lite disponibelt rom, og sjølve hallen, der det no står enkel innreiing i form av benkeplass til 100 gjestar.

Dette er teknisk informasjon. Stemninga gjestane får, når dei har gått ut av det koselege, tradisjonsrike, men moderne hotellet, opp den smale bilvegen dei ikkje har sett sidan ankomst, og så går trappa opp til ei ståldør inn i fjellet, ned betongtrappa mens det sildrar og piplar grunnvatn ut av fjellveggane rundt - for så å koma ned i gangane og hallen - den stemninga og spenninga er kanskje vanskeleg å skildra.

– Korleis og kor ofte blir fjellhallen brukt i dag?

– Den er for dei sjeldne opplevingane. Det er godt å ha ein slik arena.

– Solstrandprogrammet (leiarutviklingsprogram frå 1952 forma i samarbeid mellom Solstrand og NHH) deler ut diplomane sine her. Etter eit langt og innhaldsrikt opphald gjev nok fjellhallen ei passande ramme på denne seremonien.

– Det har òg vore konsertar her. Arve Tellefsen er blant dei som har spelt i fjellhallen. Men det har berre vore éin gong at vi har hatt arrangement ope for billettsal, det var under Festspillene for nokre år tilbake. Og så har vi denne spennande norrøne konserten førstkomande fredag.

Utselt på ei veke - til kjøparar frå heile verda

Førstkomande fredag, 25. mai, er det tid for tredje av tre episodar med konsertserien «Nordvegen: Musikalsk seilas fra saga til samtid.»

I fjor sette Børrea opp båt frå Solstrand til Oseana i samband med «Nordvegen». I år skal Ivar Bjørnson og Einar Selvik, kjende frå Enslaved og Wardruna, spela «viking-konsert» i fjellet.

– Det gjekk berre ei veke etter at det svært omfattande programmet til Festspillene i Bergen kom ut før dei hundre billettane til konserten hos oss blei utselt.

– Gjestane kjem frå fleire verdsdelar, billettar er selte til folk frå blant anna Mexico og Australia. Eg trur dei vil få ei spesiell og god oppleving i fjellet vårt.

Solstrand er ein av tre scenar i Os under Festspillene i Bergen.

• Les òg: Sånn blir Festspillene i Bergen sine arrangement på Os

Om funksjon og drift av fjellhallen før i tida

• Ferdigstilt i 1954. Televerket eigde stasjonen.

• Det blei lagt kabel i sjø frå Solstrand til England, knytt opp til NATO, Oslo, Sverige og Danmark. Målet var å legga kabel også til USA og Russland.

• Det var 36 samband mellom Os og England, med signal frå Ulriken, med 7 forsterkarar undervegs, nedsenka i Nordsjøen.

• Coaxial-kabelen kunne tola 900 samtalar på same tid.

Fjellhallen hadde verkstad, to soverom og bad, og blei betjent med døgnvakt. Den var drifta av døgnvakt som jobba éi veke om gangen i fjellet.

Leif Blomberg Johannessen frå Os, fødd i 1919, var blant dei som jobba i hallen.

Spennande? Vil du ha ukas høgdepunkt i innboksen?

Bli medlem du også!

Di støtte gir liv til lokalavisa vår.

  • Tilgang til alt innhald
  • Utan bindingstid
  • Knappe 30 kr per veke
Teikna abonnement

Abonnementet blir fornya kvar 4. veke for kr 120 per månad. Du kan seia opp kor tid du vil, og blir då ikkje belasta for neste periode.