Otto Hægland er ingen puritan, men når damene i Mobergsvikjo byr seg sånn fram, kan det vera tøft å vera mann. (Foto: Kjetil Vasby Bruarøy)

Du treng ikkje håtta for å le

Fritio i Os 40 år: Revyinnslaga frå 1970- og 80-talet slo godt an. Nokre av dei er framleis aktuelle.

image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
Av: Kjetil Vasby Bruarøy

Fredag blei framsyninga «Håtta du? - før og no!» spelt i Oseanasalen, 40 år etter at kulturveka «Fritio i Os» blei arrangert for første gong, og 10 år etter siste gjennomføring.

Salen var tilnærma full, berre 21 av 500 billettar var ledige.

– Dei fleste innslaga var frå 1978 og 1981. Nokre av oss hadde supplert gamle songar med nokre nye vers, men det blei forkasta av ringrevane, seier Eirik Lyssand og ler.

«Håtta du?» er i nokre av tilbakeblikka likevel delvis aktuell i dag:

• Lysekloster som hardtsatsande idrettslag: Den gong handla det om eit av Noregs første kunstgrasbanar, og mannfolk som var så mykje på dugnad at krinsen mista to årskull med ungar.

• Ny bru til Øyane: Då brua mellom Sundøy og Lepsøy, somopna i 1979, går over Kjerringahavet, måtte den jo døypast «Fruebruo».

• Rotete trafikkbilde på Osøyro: Til melodien «Når en liten mus skal ut og gå» - kven kunne ikkje ønskt seg ein «bulkestav»?

Ein fjerdedel av bygda kom for å sjå

Eirik Lyssand fekk i oppdrag av Os Sogelag å laga ein komité og setja opp ei framsyning 40 år etter.

– Vi har fått mange fine tilbakemeldingar frå publikum, seinast på senioruniversitetet måndag.

I starten var det Os Musikkforening som sto som teknisk arrangør, i forsøk på å halda liv i Fjellheim. Seinare overtok Os Bygdekunstlag.

Kulturveka handla, som tittelen seier, om kva osingane brukte fritida si til. Oppslutnaden fekk NRK-programmet Norge Rundt til å sjå nærmare på fenomenet.

– Den gong var det 400 sete i Fjellheim, og vi selte sju fulle hus til revyen. 2.800 av 10.000 innbyggarar kom for å sjå. Og det var ikkje berre revyen som var populær. Den eine gongen eg var vakt på barnetimen med Bergljot var det 1.100 i salen og kø ned til Shell-stasjonen med ungar og foreldre som ikkje kom inn.

Kjem trippande som ein stressa bymann

Framsyninga fredag starta med nettopp opptak av Norge Rundt-sendinga. «Os er ei av dei få bygdene på bergenshalvøya som ikkje er oppslukt av byen. Kva driv osingane med på fritida si» spurde NRK-reporter Kjell Harald Lunde.

I programmet fekk vi sjå frå utstillinga i Fjellheim under Fritio, og intervju med ein som brukte fritida si på noko spesielt. Det blei gledeleg gjensyn med aureoppdrettet som Odd Rosvold hadde i hagen.

Så kom sketsjar og song, Den siste mobergianer, han som ikkje var puritan, men synest damene bydde seg for mykje fram i Mobergsvikjo. Og hymna til kvinnene i Øyane og «kunstgrasenkene» i Lysefjorden. «Når graset gror så dør høno!»

Oksekostymet er frå før i tio, men kroppen var nysydd til denne fredagen. Kostymet er så komisk at det ikkje var behov for replikkar, men bonden som eig Balder kom fram og snakka om at det ikkje berre var ein avdanka avlsokse som hadde det tøft.

– Det er ikkje det same å vera bonde lenger, heller! Før kunne vi gå med lange steg, no kjem vi trippande som ein stressa bymann».

Vestlendingen var i ferd med å bleikna vekk, han kunne risikera å bli austlending til slutt.

Frå Os-fan til Os-ing

– Korleis kom du øve på den sio?

– Eg vart fødd her!

Det var ikkje berre kor vanskeleg det var å kryssa gata på Osøyro det blei fleipa med, men ei hyllest til sildekonene med Fabrikkvisa (det er arbeid til alle, men mest til mor) og lett hån av anglofiseringa blant dei næringsdrivande med Butikkvisa.

Då Harald Fosså skifta om frå jeans til dongeri, og frå Os-fan til Os-ing blei det jubel og applaus i salen.

Det var to gongar at artistane fredag ikkje håtta det dei skulle seia eller synga. Måten dei elegant henta seg inn igjen på fekk òg salen til å le godt.

Neste generasjon

På scenen fekk vi i hovudsak sjå konferansier og songar Eirik Lyssand saman med Oddvar Lyssand, Harald Lyssand, Otto Hægland, Harald Fosså, Inge Brækhus og Mari Lyssand. Nokre av dei på skift som musikarar saman med Jan Haaland.

Anne Marie S. Eide, Bergljot Lyssand Bjørø, Inge Hjertaas og Dagmar Fosså Bunæs deltok òg, med song, det same gjorde dei talentfulle ungdomane Torbjørn Sandmo, Selma Fosså Bunæs og Ida G. Årdal.

Tre kor deltok; Os Mannskor, Os Kammerkor og Tilslørte Bondepiker, dei to siste saman om eit potpurri på tampen.

Fritio - på YouTube

Gjekk du glipp av «Håtta du?» - eller ønskjer du å sjå fleire tilbakeblikk?

Framsyninga blei filma av Ole Vidar Søviknes. Søviknes har filma ei rekkje tidlegare framsyningar, og fleire av innslaga er tilgjengelege på YouTube.

Her ser du Ole Vidar Søviknes frå ProHD sin YouTube-kanal (samling av alle filmane hans).

Fleire saker