Falske pengar, ei fiktiv bygd og ei helvetes bok

«Røynda Rundt» opnar i Oseana i morgon.

Morten Holmefjord i sofaen han vil at publikum skal ta seg tid i. (Foto: Kjetil Osablod Grønvigh)
Kjetil Osablod Grønvigh
Kjetil Osablod Grønvighfredag 18. sep. 2020 10:11

For den kunstinteresserte er det fleire ting å gjera på i helga som kjem.

Er du rask rekk du både opninga av Signe Marie Andersen si utstilling, «Scenes Between» på Vedholmen Galleri, òg opninga av det som må vera ei av dei meir spesielle utstillingane som har vore i Hvelvet i Oseana, nemleg «Røynda Rundt».

Ein kunstnar utan kunst, ein kunstnar utan utdanning og ein falskmyntnar

Det sentrale omdreiingspunktet for utstillinga «Røynda Rundt» er den enno ikkje publiserte boka, «Soga om Stadvik», med tekstar av Fridtjov Urdal og illustrasjonar av Morten Holmefjord.

I boka blir Stadvik presentert, med kjærleik og underfundig humor, gjennom skildringar av den fiktive bygda sine innbyggarar. Tekstar og teikningar frå boka blir presenterte i utstillinga, som i sin heilskap inviterer publikum til å besøka både Stadvik, kulturlandskapen rundt og innbyggarane.

I tillegg har Urdal og Holmefjord tatt med seg den slovakiske grafikaren Matej Gabris og hans fiktive pengesetlar, fleire av dei spesiallaga til Stadvik-bygda og utstillinga.

Morten Holmefjord fortel at samarbeidet med Urdal og Gabris strekkjer seg tilbake over tid, og på mange måtar er dei litt tre brør, som ikkje er brør.

– Vi har totalt ulik kunstnarisk bakgrunn - det kunne faktisk ikkje vore større skilnad på oss.

– Eg er utdanna innan kunst, men har gjerne ikkje gjort så mykje utav det etter skulen. Faktisk er dette mi første profesjonelle utstilling. Urdal på side, har vore aktiv i mange år, men har ikkje utdanninga. Og Gabris, jo han driv med noko så ur-smalt som å livnæra seg på å laga falske pengar ...

Ein av setlane til Matej Gabris - med ansiktsmaske. (Foto: KOG)

Ei helvetes bygdebok ingen veit kor tid vil bli ferdig

Litt som eit sjakkspel som tek veldig lang tid, har Holmefjord sendt teikningar og skisser til Urdal, og Urdal har svart med å senda tekst til Holmefjord. Det heile med staden Stadvik som tema.

– Målet er jo at dette til slutt skal bli ei utgjeven bok, men for å vera ærleg, ser ikkje eg heilt kor tid dette skal stoppa, fortel Holmefjord. Nett no er det ei slags «ping-pong-greie» som nokon andre til slutt må setja ein stoppar for. Eg er ikkje sikker på om det er bygdeboka frå helvete eller ei helvetes bygdebok vi driv og jobbar med.

Og namnet «Røynda Rundt», jo det er sjølvsagt inspirert av TV-programmet «Norge Rundt», kan Holmefjord fortelja. Ein slags innblikk i korleis folk har det, og kva for rare ting folk held på med.

Spesiell - men ikkje smal

Kunstfageleg leiar ved Oseana, Evelyn Holm, fortel at ho har kjend til kunstnaren Morten Holmefjord i mange år, og ho gler seg veldig til opninga førstkomande laurdag.

– Det er ei veldig spesiell utstilling som vil stå klar på laurdag. Ho er ikkje smal, og eg trur ho vil passa for alle.

– Det som er spesielt er dei tre unike kunstnarane som saman utgjer utstillinga. Du har illustrasjonane til Holmefjord, tekstane til Urdal - som kjem ut av ein høgtalar, og ikkje minst det utruleg flotte grafiske arbeidet til Gabris.

Og spesielt er det. Kor ofte har du gått inn i eit galleri og det første du ser, og luktar, er ei fleire meter lang hesje med høy i rommet?

– Det som gjer denne utstillinga ekstra spesiell er alle dei ulike laga den presenterer, legg Holm til.

På toppen ligg historia om Stadvik, heile to og ein halv time med innlesing frå Urdal, som vil bli spelt ut av ein gammal radio. Denne historia finn du att rundt i kunsten i rommet. Til saman er heile utstillinga ei historie om eit parallelt univers.

– Mi oppmoding er at dei som besøker utstillinga verkeleg tek seg tida og finn historiane.

Hvelvet i Oseana - no og med eiga hesje. (Foto: KOG)

Blir glad om nokon set seg ned i sofaen og blir sitjande

Holmefjord fortel at planen var at laurdagens opning helst skulle vore i form av ein bygdefest. Det har koronasituasjonen sete sine tydelege restriksjonar på.

– Det vert uansett betasuppe, eplesaft og kaffi til alle dei som har meldt seg på dei to opningsfestane vi har på laurdag. Den første runden er rimeleg fullteikna, men det er framleis råd å skaffa seg innpass til runde nummer to, om ein hiv seg rundt.

På spørsmål om kva det beste komplimentet Holmefjord kan få for utstillinga må Holmefjord ta seg ekstra betenkningstid, men etterkvart kjem svaret;

– Det må vera at nokon set seg ned i sofaen, som eg har arva frå farmor mi, og som no står her inne, og vert sitjande å lytta til historia.

  • Fridtjov Urdal (1952) er ein mangfaldig kulturarbeidar frå Vassenden, til dagleg formidlingskonsulent ved Sogn og Fjordane kunstmuseum i Førde.
  • Matej Gabris (1977) er formgjevar og kunstnar frå Bratislava, Slovakia. Gabris driv verksemda Gabris Banknotes og har dei siste fem åra levd av å produsera pengesetlar for offentlege og private institusjonar, samt eigne utgjevingar til ein ivrig samlarmarknad.
  • Morten Holmefjord (1975) er kunstnar og skribent frå Eikelandsfjorden i Bjørnafjorden. Han har utdanning frå Bergen Kunsthøgskule avd. Akademiet. Holmefjord var Visekonge av Fusa frå 2003-2005. Han opplevde mange kunstnarars våte draum om å bli kjeppjaga frå heimkommunen etter ei folkerøysting om prosjektet «Kongedømet Fusa» skulle halda fram eller ikkje.

«Røynda Rundt» kan du sjå i Hvelvet i Oseana fram til 11. oktober 2020.

Tidlegare ordførarar i Stadvik? (Foto: KOG)

Spennande? Vil du ha ukas høgdepunkt i innboksen?

Les meir om

Bli medlem du også!

Di støtte gir liv til lokalavisa vår.

  • Tilgang til alt innhald
  • Utan bindingstid
  • Sommartilbod frå 5 kr
Få sommartilbodet

Abonnementet blir fornya kvar måned. Du kan seia opp kor tid du vil, og blir då ikkje belasta for neste periode.