– Har fått min plass i Noreg

Seniorane i Os fekk eit gripande innblikk i livshistoria til Patricia Langeland måndag.

Patricia Langeland held eit gripande foredrag på Senioruniversitetet måndag (foto: Kari Marie Lyssand)
Kari M. Lyssandmandag 01. feb. 2016 15:37

Måndag var det tid for eit nytt senioruniversitet i Oseana, og over 170 frammøtte fekk bli med på Patricia Langeland si reise som flyktning frå diktaturstaten Chile til Noreg og Os gjennom foredraget «Flyktning frå Chile - ein tragedie og eit mirakel».

For osingane er ho mest kjend som danselærar på kulturskulen, og har gjennom dansen vore med å berika liva til mange born og vaksne i Os.

– Eg var usikker på korleis eg skulle gjera foredraget, men fann ut eg ville ta dykk med på ein tur.

Publikum fekk møta ein 8-åring med draumen om å bli dansar, ein engasjert 18 åring og ei aleinemor på 22 år som måtte flykta frå landet sitt.

Møtte diktaturet som 8-åring

Patricia hugsar godt dagen alt endra seg, men lite visste ho då at denne dagen skulle endra resten av livet hennar.

– Eg var 8 år, på skulen, og gleda meg til å framføra ein stil eg hadde skrive, fortel ho.

– Brått høyrde vi mykje bråk og fyrverkeriliknande lydar. Alle 400 elevane blei bedt om å forlata skulen. Utanfor ser eg ein mann komma løpande i ei kvit skjorte. Sakte løfter han hendene og eg ser en liten raud prikk på skjorta hans. Flekken blir større og større...

– Der møtte eg diktaturet for første gang.

I utgangspunktet eit solidarisk land

Patricia beskriv diktaturet som sleipt, det sniker eg innunder huden, ein veit ikkje kven ein kan stole på og folk forsvinner.

– Det fryktelegaste var at folket blei vant til diktaturet. Chile, som i utgangspunktet var eit solidarisk land, blei likegyldig.

Alt blei sensurert, kultur var ikkje lenger eit ord, gatene som tidlegare var fylt med leikande born blei no invadert av militæret.

Folk ville ha fridomen tilbake

I 1982 var Patricia 17 år og byrja på universitetet.

– Det var det ikkje eg, men mor mi som ville, ho hadde store ambiasjonar.

Det ho ikkje visste var at dette blei eit kjempeviktig år for Patricia. Det var her ho oppdaga ein underverden av folk som stilte dei same spørsmåla som ho sjølv. Etter ei stund reiste ho til Santiago for å gå på danseskule. Her blei ho meir og meir engasjert i motstandsrørsla.

– Her møtte eg så mange sterke, flotte og kloke folk som ofra så mykje for landet sitt. Folket hadde byrja å vakna, dei ville ha fridomen sin tilbake. Med det risikerte dei fengsel, tortur og muligens livet.

Kjærasten blei torturert og døydde

Det var her Patricia møtte ein ung lege som ho blei kjærast med.

– Han var ein evig optimist og gav meg mot når eg heldt på å gje opp.

– Alt kjem til å ordna seg, sa han.

Det var tøffe tider og undertrykkinga blei værre. Patricia blei arrestert 4 gongar og for kvar gong blei ho betre kjent med kva tortur var.

Då Patricia blei gravid bestemte dei seg for at dei måtte vekk. Patricia skulle først gjera ferdig skulen, ho hadde tre månader igjen, før dei skulle reise til England.

– Då det var to veker igjen til vi skulle reise vakna eg ein morgon med feber. Eg var uroleg, kjente det var noe. Eg var redd igjen.

Ho skulle ha eksamen den dagen, men Patricia ba kjærasten om å vera igjen heime, utan at han høyrde på ho.

Seinare den dagen fekk ho ein forferdeleg beskjed. Kjærasten var tatt av politiet og torturert i fleire timar før dei slapp han frå ein bil midt i Santiago sentrum. – Han døydde medan han heldt hendene mine og trøysta meg.

Fekk telefon frå norsk kvinne

Ikkje før sonen blei født 6 månadar seinare fekk Patricia livsgnisten tilbake. Sidan situasjonen ikkje var blitt noko betre prøvde ho å søkja asyl i Canada og Australia, men fekk avslag. Då gav ho opp.

I september, då sonen var blitt eitt år fekk ho ein telefon i frå ei dame i frå justisdepartementet i Noreg.

– Ho hadde høyrd om oss og ville treffast.

Etter eit besøk på den norske ambasaden fekk ho beskjed om at dei ville hjelpa ho og at ho skulle få koma til Noreg som flyktning.

To veker seinere stod ho og sonen på flyplassene, med seg hadde ho ein liten bag med klær og nokre bilder.

– På flyet byrja eg å gråta. Eg gråt for dei døde og for dei som var igjen. Eg gret fordi eg måtte reisa frå landet mitt og det som var mitt.

– Så 5. oktober 1988 kom eg til Noreg. Og her er eg, og dåke blir ikkje kvitt meg, fortel Patricia med ein god latter.

– Vil alltid vera flyktning frå Chile

Ho og sonen fekk ein hybel på Brandbu, på Austlandet, og sjølv om Patricia fekk god kontakt med naboane, så fann ho ikkje roen.

– Eg skulle tilbake til Chile. Men då kunne eg ikkje stå i ro. Eg måtte fram. Eg måtte læra meg språket og eg var heldig og hadde folk rundt meg som ville hjelpa meg.

Sjølv om Patricia opplevde god hjelp og gode naboar, så fekk ho også kjenna på ei mindre hyggeleg side ved å vera i eit nytt land.

– Eg har litt av den kjensla framleis i meg. Blikkene som seier at eg ikkje er velkomen.

– Uansett kor lenge eg har vore i Noreg - eg vil alltid vera ein flyktning frå Chile.

– Fekk mitt eige namn

Planen om å reisa tilbake til Chile blei lagd i grus då Patricia møtte Vidar Langeland og forelska seg. Dei gifta seg, fekk born og flytta til Os. Det var ikkje heilt enkelt for ho å måtte flytta enno ein gong. I Os var ho først svigerinna til lensmannen, så kona til Vidar Langeland.

– Så fekk eg mitt eige namn. Eg mista min plass i Chile, men har no fått min plass i Noreg. Så tusen takk for det, avslutta Patricia og fekk ein stor og velfortent applaus frå salen.

– Gje eit smil eller ein klem

Etter ein spørrerunde blant publikum hadde Patricia ein siste ting ho ville sei, med tanke på alle flyktningane som no kjem til landet.

– Det skal så lite til. Eit smil, ein klem eller ein samtale gjer at folk føler eg velkomen. La oss alle ha ein fin haldning til dei som kjem.

Spennande? Vil du ha ukas høgdepunkt i innboksen?

Les meir om

Bli medlem du også!

Di støtte gir liv til lokalavisa vår.

  • Tilgang til alt innhald
  • Utan bindingstid
  • Knappe 30 kr per veke
Teikna abonnement

Abonnementet blir fornya kvar 4. veke for kr 120 per månad. Du kan seia opp kor tid du vil, og blir då ikkje belasta for neste periode.