Geir Olve Skeie snakka om hjernen og musikk under senioruniversitetet måndag. (Foto: Kjetil Osablod Grønvigh)

Musikk som medisin

Kva er forholdet mellom musikk og hjernen, og kan dette nyttast til noko? Dette var temaet på senioruniversitetet måndag.

image
image
Av: Kjetil Osablod Grønvigh

Overlege ved Nevrologisk avdeling ved Haukeland Universitetssjukehus og professor II ved Griegakademiet i Bergen, Geir Olve Skeie var invitert til å forelesa for senioruniversitet måndag.  Sidan 2005 har dei to institusjonane samarbeidd om musikkterapi til ulike nevrologiske pasientar, spesielt Parkinson- og slagpasientar.

Skeie har studert både musikk og medisin. Han har over fleire år forska på kva verknad musikk har på hjernen. På måndagens forelesing skulle Skeie greie ut kva prosessar som går føre seg i hjernen når vi lyttar på musikk, og om musikk kan lindra helseplager.

Musikk er som å måla

Etter ei imponerande, og litt annleis innleiing, kor Skeie spelte forrykande flott på flygelet til Oseana, vart publikum teke med på ei til tider teknisk, men interessant forelesing om korleis vi oppfattar musikk. 

Skeie kunne mellom anna fortelja at alle pattedyr er musikalske, via språk og lydar, og dette stammar nok frå ei utvikling mellom mor og born hos alle pattedyr. Reptilar derimot, er ikkje musikalske, og derfor reagerer ikkje reptilar på høge lydar, eller let seg skremma av dette. 

– Musikk er utruleg komplekst for hjernen, og det er ingenting anna som stimulerer hjernen meir enn musikk, fortalde Skeie.  Det er ein veldig aktiv prosess å høyra på musikk, og musikk skapar forventingar i hjernen. Dette vart forsterka i ein videosnutt med den kjende sangaren Bobby McFerrin, kor han berre med hopping kunne få eit heilt publikum til å syngja samstemt. 

– Når vi lyttar til musikk, ligg hjernen alltid litt framfor og skapar ei forventning om kva som skal koma. Difor tek det litt til å læra seg å lytta til hardrock, om ein berre har høyrt på klassisk. Dette gjeld sjølvsagt andre vegen òg. Det handlar ikkje om kva du likar, men kva hjernen din er med van med, fortalde Skeie. 

– Musikk er som å måla; dei visuelle sentra i hjernen vert stimulert, og ein er heile tida i ein kreativ prosess.

Til anerkjennande nikking og humring, kunne Skeie òg fortelja dei godt vaksne elevane på senioruniversitetet at vin smakar ulikt til ulik musikk, ikkje berre til mat. 

Avansert forskning, men med tydlege resultat

Sjølv om foredraget til Geir Olve Skeie til tider vart vel teknisk, både i ordval og med tekniske bilete av korleis ein hjerne fungerer, var det i dei konkrete resultata av musikk til lindring av helseplagar publikum lot seg fasinera. 

Skeie kunne fortelja at blant 20 pasientar på slagavdelinga på Haukeland hadde ein oppnådd oppsiktsvekkjande resultat; 2/3 av pasienta lukkast i å syngja setningar dei elles ikkje klarte å seia lenger.

– Det er ingen tvil om at rytme har noko å seia her, sa Skeie. Forskning syner klart at musikk kan vera med å førebyggja demens. 

– Forskning tyder óg på at spelar du eit instrument, skal du etterkvart oppnå ein høgare IQ. 

Etter ei ganske så avvansert timelang forelesing, vart hjernens kompleksitet og genialitet særs godt oppsummert i ein video Skeie hadde førebudd; her fekk publikum sjå ein mann som vart sterkt prega av Parkinsons sjukdom. Først såg vi berre ein mann som tydeleg hadde problem med å bevega seg rundt i si eiga stove, men etterkvart får han manøvrert seg bort til stereoanlegget og skrudd på musikk. Etterkvart som musikken spelar, trer det ein fram ein som vert meir og meir bevegelig; vekk forsvinn mannen med Parkinsons, og i stova dansar mannen rundt. 

Inspirerande!

Senioruniversitet held fram med Jimmy Næs: Ingvar Moe, tekstar – tonar – tankar, måndag 12. november.

Fleire saker