Gustav Bahus, Aina Tjosås og Nils-Anders Nøttseter. (Foto: Kjetil Osablod Grønvigh og Kjetil Vasby Bruarøy)  

Omtale og manglande omtale av PBU-saka

Kommentar: Derfor har vi venta, derfor hastar det å koma på rett spor.

Av: Kjetil Vasby Bruarøy

Etter at det blei klart at kommunalsjef Aina Tjosås gjekk på dagen, og at Os kommune òg mister plansjef Tina Sinclair, var det tydeleg at Os kommune hadde ei utfordring. Frå før var avdelinga pressa på ressursar, blant anna grunna arbeid med arealplanen og førebuing av kommunesamanslåing - no forsvann to leiarar ut av rådhuset.

Vi førebudde ei oppfølging av saka, og av det einaste sitatet Tjosås via pressemeldinga frå rådhuset gav til media: «Samstundes har det vore krevjande å stå i spennet mellom lokalpolitiske forventingar, statlege føringar og fagleg integritet. For min del er det difor tid for å gå vidare, men kor vegen går er framleis uvisst.»

Så kom Os & Fusaposten med tre artiklar på rekkje og rad, i starten basert på anonyme kjelder, som fortalte om ukultur i det politiske plan- og bygningsutvalet og eit hemmeleg notat sendt frå Frp og Høgre til rådmann, der posisjonen forlangte at det kom reaksjon på Tjosås og Sinclair si framferd etter at dei hadde gått frå eit PBU-møte i protest. Seinare følgde fleire. 

Vi sat ikkje på den same kjelda. Vi sat òg med eit litt anna bakteppe.

I vekene som har gått har vi blitt spurd fleire gongar kvifor vi ikkje har omtalt saka. Vi har av ulike årsaker venta: 

1. Den viktigaste årsaka handlar om kapasitet og kvalitet, vi har ein liten redaksjon og slike saker er ressurskrevjande. Skal du danna eit rettvist inntrykk av saka så skal du ikkje berre stilla mange spørsmål til ulike partar, du skal setja deg så godt inn i saka at du føler deg trygg på at det totale bildet du serverer lesarane er i balanse. At ikkje du er misvisande. I tillegg bør ting koma i rett proporsjon; det mest vesentlege må få mest merksemd.

2. Midtsiden har vore representert i nærmast alle møta i plan- og bygningsutvalet frå 2010. Sjølv om fleire saker har vore diskuterte internt i redaksjonen før og etter ulike møte, har dessverre mykje historikk forsvunne ut av redaksjonen etter at Andris Hamre i fjor slutta hos oss. Det har i hovudsak vore Hamre som har dekka desse møta. Med ny stilling som rådgjevar for rådmannen i Os er han dessutan ikkje lenger ein potensiell diskusjonspartnar i denne saka.

3. Det aktuelle møtet som kommunalsjef og plansjef gjekk frå var det første møtet etter at Hamre hadde sagt seg opp, og før han var erstatta.

Ein fjerde faktor er at vi tidleg hadde inntrykk av at det var fleire sider av denne saka, at det var vesentlege ting vi ikkje visste sikkert, og at det var fare for å skapa eit feilt totalinntrykk av saka. Ein av bakgrunnane for dette er at fire ulike kjelder, privatpersonar og firma uavhengige av kvarandre, i vinter ytra bekymring. Ikkje for det politiske miljøet i PBU, men for ulike delar av administrasjonen si handtering av nokre saker. Ingen av kjeldene ville stå fram i frykt for at dette skulle råka deira prosjekt, eller framtidige prosjekt. Men då denne saka i vår blei tema, gav det oss årsak til å vera varsame. 

Omtale i Os & Fusaposten og Bergens Tidende, og ikkje minst lesarinnlegg av lokalpolitiker Nils-Anders Nøttseter (MDG), viser at det er fleire interessante element i denne saka. Er det ein ukultur i PBU-møta? Var det rett at partia i posisjon, og rådmannen, heldt notatet med krav til rådmannen om straff av Tjosås og Sinclair hemmeleg?

Dei mest vesentlege spørsmåla er det likevel retta lite fokus på. Med tilhøyrande teieplikt og arbeidsgjevaransvar er dei òg vanskelege å få svar på: 

• Kva var det usemja mellom fleirtalet i det politiske utvalet og administrasjonen (som førte til at Tjosås og Sinclair gjekk frå møtet) handla om? 

• Har leiinga av plan- eller byggesaksavdelinga fått rettmessig refs av PBU? Om den var fortent, kom refsen på ein akseptabel måte?

• Har nokon brote lova eller hatt tydeleg, kritikkverdig framferd, eller er det «berre» snakk om slitasje over tid mellom kompetente, men usamde og bestemte personar? 

Kan ramma store delar av det private næringslivet  

Indirekte berører plan- og byggesaker dei fleste av oss - men dei første som merker om PBU eller administrasjon ikkje fungerer som dei skal er dei største bransjane av private arbeidsgjevarar i kommunen.

Bygg, anlegg og eigedom utgjer rundt 30 av dei 100 største selskapa i Os målt i omsetnad. 

Likevel er dei fleste firmaene i bransjen små, berre 15 av 97 har meir enn 10 tilsette. Samla er omsetnaden til desse 97 aksjeselskapa over éin milliard kroner. Mengda tilsette er til saman 686 personar.

Dei genererer handel hos fleire teneste- og utstyrsleverandørar, frå rekneskap til verktøy.

Éi svak eller urettvis avgjerd kan vera forskjellen på om eit prosjekt er lønsamt eller ikkje, eller om dei må ut i ein ny runde med regulering, ein utgiftspost på fleire hundre tusen, gjennomført av fagfolk i privat næringsliv, i forsøk på å vera i tråd med retningslinjer i planverket. Det er ikkje venta at alt som kjem inn av søknadar skal bli godkjente, men forutsigbarhet, rettvis behandling og fornuftig argumentasjon i behandling av sakene må desse bransjane kunna venta seg. Både av administrasjonen og av samtlege politikarar i dei politiske utvala, ikkje minst plan- og bygningsutvalet.

Vi har høyrd om små og store selskap frå Bergen som har vore imponerte over tempoet og servicen i Os kommune, anten dei skal starta butikk eller opna restarant. Og vi har vore i detaljert dialog med aktørar i eigedomsbransjen som har jobba med prosjekt uventa lenge, men framleis ikkje veit om gamle investeringar og komande utgifter til nok ein runde med planlegging ein eller annan dag vil bli økonomisk forsvarleg. 

Os kommune kan gjerne putta pengar i Liv på Øyro-prosjektet, bygga gründerpark, sponsa næringsrådet og tilsetja næringssjef, men den største tenesta dei kan gi til dei største bransjane i det eksisterande, lokale næringslivet, i alle fall på kort sikt, er å sørgja for at planavdelinga og byggesaksavdelinga har god nok kapasitet.

I dag utgjer plan- og bygg-delen av administrasjonen samla rundt 15 av over 1300 tilsette i Os kommune.

Dei skal halda dagens hjul i gang og dei skal planlegga korleis Os på best mogleg vis skal husa ei forventa auke i innbyggartalet. Og korleis terrenget i Os skal formast.

På den andre sida har alle dei politiske lokalpartia ansvar for å utnemna engasjerte og arbeidsomme folk som sine representantar i utvala. Næringslivet bør kunna forventa at politikarane opptrer med innsikt. Saksmengda er stor og den politiske ideologien er ulik. Vi forstår at dette kan vera krevjande. 

Om alle er godt førebudde og preger diskusjonen, kan ideane og planane bli raffinerte. Det krev at posisjonen, særleg ved leiar Gustav Bahus (Frp), legg til rette for eit godt diskusjonsklima. Leiaren har eit hovudansvar, men vi vil tru at alle medlemmane i eit politisk utval er med på å prega klimaet. Kulturen. Det handlar om å lytta med respekt, men òg om å uttala seg med respekt.

Noko anna enn ei open, effektiv og løysingsorientert tilnærming i vidare arbeid i denne saka kan bli ein kostbar leik, først og fremst med store delar av det private næringslivet i Os kommune og fleire hundre arbeidsplassar.

Det er venta auka vekst når ny veg mellom Os og Bergen opnar om 2-3 år. Både ny kommunalsjef og ny plansjef kan førebu organisasjonen på større arbeidsmengde. Samtidig ser det ut som om fleire politikarar kan øva på kommunikasjon, gjerne ut til innbyggarane, men viktigast; seg imellom.

Kjetil Vasby Bruarøy
Ansvarleg redaktør

Fleire saker