Ragnar Lyssand og Bård Lyssand har merkt nærmare 20 kattugle-ungar i Os denne våren. (Foto: Kjetil Vasby Bruarøy)

På (f)uglemerking med Ragnar Lyssand

Ragnar Lyssand har overtatt stafettpinnen etter Jimmy Øvredal. I dag blei dei siste 3 av årets 20 kattugle-ungar merkte.

image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
image
Av: Kjetil Vasby Bruarøy

Aktiviteten med fuglemerking har vore høg i Os etter at Jimmy Øvredal som 21-åring starta i 1961. Etter over 50 år med merking har Jimmy no gjeve stafettpinnen med hovudansvar til den pensjonerte politimannen Ragnar Lyssand.

– Formen er fin, men eg har fått for dårleg syn til å halda fram med fuglemerking, seier Jimmy.

Han har hatt med seg fleire osingar på fuglemerking opp gjennom åra og til saman har dei merkt 40.000 fuglar.

– Eg blei åtvara mot uglene då eg starta med merking, dei sa dei gjekk etter augene. Det var visst ein engelsk naturfotograf der ugla samla klørne sine og stakk dei inn og fekk tak i auget. Ugla fauk av gårde med heile greiene.

– Pass på om mora kjem!

Ragnar hadde med seg Bård Lyssand som assistent då dei i dag merkte ungane i den siste av fuglekassane dei har hengt opp rundtom i Os, men òg på Søreide, i Arna og faktisk på kyrkjegarden i Klokkarvik.

– Dei trivst godt nær bustadar, seier Ragnar før Bård går opp i stigen inntil treet i hagen til Terje Kopperud på Nygård.

– Eg har ein kasse i hagen sjølv, og har aldri hatt tull med mora før no nyleg, då eg fekk klørne i ryggen. Det var ei blodig tskjorte eg tok av meg etterpå, fortel Bård før han, litt småskvetten, klatra opp til fuglekassen.

17-20 ungar i Os

Uglene er passive på dagtid og ikkje lett å få auge på om du ikkje veit kvar dei bur eller korleis dei oppfører seg.

– Mora sit som oftast nær fuglekassen, på ei grein nær trestamma, fortel Ragnar.

– Det er bra med ugler i Os, vi har nok merkt nærmare 20 kattugle-ungar til no i år, 2 til 4 per fuglekasse.

Klatreturen til Bård gjekk bra og Ragnar kunne merka tre ungar i den siste fuglekassen.

Fleire gjenfunn

– Enkelte får fuglemerking som ein livsstil, for meg er det ein hobby, seier Ragnar, som òg har lang farttid med merking.

– Det er lærerikt når du finn fuglar igjen. I 2015 merkte eg fire kattugle-ungar i ein silo på Rød, den eine blei påkjøyrd på Moberg, ein annan blei funnen død på Hatvik. Ei ugle som sat fast i ei pipe i eit hus ved Kysthospitalet hadde eg merkt 11 år tidlegare i Askvik, fortel Ragnar.

Les òg: – Ei ugle sat fast i mormor si pipe (med video)

Med andre ord; kattuglene held seg nær fødestaden og blir minst 11 år.

– Vi har dei fleste ugleartane i Os, til og med den store lappugla har vore her. Enkelte trur gjøken er vekke frå Os, men her i Øvredalen har vi meir enn rikeleg, seier Jimmy.

Andre bestandar går ned

– Vi har eit verneprosjekt på gang med vipa i Hordaland. Der har bestanden gått mykje ned, i Os er Bø-bakkane og Fagerthun dei einaste plassane eg kjenner til at dei hekkar, seier Lyssand.

– Vipe er trekkfugl, men ei vipe som blei funnen ved Ulvenvatnet for nokre år sidan var merkt på Moberg 11 år før. Ei vipe som blei påkøyrd på Bø va ei eg merkte i 2008, så dei kjem tilbake til dei same plassane.

Lyssand fortel at han merker alle typar fuglar, også måsar.

– På Raudholmane skjedde det noko spesielt for rundt ti år sidan, fiskemåsen forsvann og gråmåsen og sildamåsen overtok holmane. Det var òg mykje måse på Sandholmane, men så kom minken og på ei veke var alle egga tatt. Den er på veg tilbake no, men ikkje på same gamle høgder.

– Terna har vi dessverre sett mindre av, i fjor var det, så vidt eg veit, berre på Løkholmen i Øyane at den hekka, seier Ragnar.

Rødnebbterna er den fuglen som trekker lengst, frå Antarktis om vinteren og nord til blant anna Os om sommaren.

– Staren er det lite av òg. Sjølv om dei risikerer fengsel er det mykje fangst av den rundt Middelhavet, dei tar den til og med med garn. Eg trur dei sel den til gourmetrestaurantar, å få seg ein liten ful og ei flaska vin er visst svære greier, men det er synd om arten forsvinm heilt, seier Jimmy.

Fleire saker